Boezemfibrileren en duursport | Vraag het ons

Terug

Vraag het ons

14:23 06/06/2015

Boezemfibrileren en duursport

Beste mensen,
Elke keer hoor en lees ik weer de relatie tussen duursporten en boezemfibrileren. Als ik mij weer eens meld in het ziekenhuis met AF is steevast de reactie: ‘zeker een duursporter’. Nu is duursport nogal een subjectief begrip. Zo vind ik een avondje fietsen van dik 2 uur niet zoveel, maar voor anderen is dit misschien wel een “duursport”.

Over boezemfibrileren en duursport heb ik de volgende vragen:
1 wat is nu eigenlijk het probleem cq wat gaat er fout in het hart bij duursporten in relatie tot AF. Anders gezegd wat doet duursport met het hart waardoor er AF ontstaat.
2 is “de schade” die is aangericht door de duursport onuitwisbaar.
3 wat zijn de do's en dont's mbt duursport (bijv racefietsen) en (vatbaar voor) AF. Zowel voor als na een ablatie.

Met dank en groet
4
7

Je moet Inloggen om te reageren

Lukas Dekker

Een interessante en terechte vraag!
Door duursport verandert er een aantal zaken in uw lichaam: de vagotonus neemt sterk toe, waardoor o.a. de hartslag trager wordt. Een trage hartslag (<50/min in rust) betekent dat er per slag meer bloed moet worden uitgepompt om toch voldoende bloed per tijd rond te pompen. Dit grote slagvolume veroorzaakt meer rek in het hart; een sporthart is dan ook groter dan een niet-sporthart. Bij mensen die daar gevoelig voor zijn draagt rek in het hart bij aan het ontstaan van boezemfibrilleren. De hoge ‘vagotonus’ betekent een sterkere activiteit van de nervus vagus. Het is bekend dat dat ook sterk bijdraagt aan het ontstaan van boezemfibrilleren. Duursporters krijgen vaak in rust, en dan met name ‘s nachts, last van boezemfibrilleren, en dan is juist de vagotonus het hoogst. Tambocor is het meest effectief bij duursporters, en dit mindel vermindert ook de vagotonus (geeft ook de bijwerking van een droge mond). Ik ken mensen die door flink te sporten (vagotonus daalt) het boezemfibrilleren weer kunnen laten stoppen. Die vagotonus wordt des te sterker als er een eentonig trainingsschema is. In mijn ervaring zijn al meerdere mensen met de eerste tekenen van boezemfibrilleren van hun klachten af geraakt, door een goed, gevarieerd trainingsschema te volgen en niet meer 3 keer per, al jaren, het zelfde rondje hardlopen. Hoe lang dat effect stand houdt, weet ik nog niet, meer het draagt dus zeker bij aan het verminderen van klachten. Mijn advies is dus om in dit opzicht na een ablatie ook een individueel-bepaald, gevarieerd trainingsschema te gaan volgen.
Er treden dus veranderingen in het hart op door duursport, maar zeker ook door het boezemfibrilleren zelf. Dit betreft eerst aanpassing, maar kan inderdaad later onherstelbaar worden. Daar gaan jaren overheen, en is per individu zeer verschillend. We zien bij behandelingen soms mensen die al 15 jaar fibrilleren hebben, maar dan ziet de boezem er nog prima uit, maar ook mensen die na 2 jaar al flinke onomkeerbare veranderingen laten zien. Wat die individuele verschillen bepaalt weten we niet.
Dit onderwerp is nog relatief onderbelicht. We komen er steeds meer achter dat ’lifestyle' ook bij boezemfibrilleren erg belangrijk is. Duursport aan de ene kant, maar ook overgewicht, cholesterol en gebrek aan lichaamsbeweging aan de andere kant. Dit zijn beide uiterste van een spectrum dat toch eerder tot boezemfibrilleren kan leiden. We zijn in het Catharina ziekenhuis plannen aan het maken om hier ook zorg voor te organiseren. Dat kost tijd (en geld dat er niet is, omdat deze zorg niet verzekerd wordt op dit moment) en is er nu dus nog niet, maar gaat wel komen!
Ik ben ook erg benieuwd naar ervaringen van andere duursporters op deze website.
Tevens een brutale vraag: zouden jullie bereid zijn om een eigen bijdrage te betalen voor zo'n life-style advies? Dit is voor ons relevant in het nadenken over deze vorm van zorg, die nu dus niet vergoed wordt.

10:54 07/06/2015

Jacco H

Geachte heer Dekker,

Dank voor uw uitgebreide antwoord.

Dat de vagotonus toeneemt bij duursport en dat dit weer van invloed is op de nervus vagus en dat dat weer bijdraagt tot AF is mij helder. Het is mij alleen niet helder wat een vagotonus nu eigenlijk is en wat de uitingsvorm is van de verhoogde vagotonus, is het bijvoorbeeld te zien op een ecg (vraag1).

Volgens mijn cardioloog heb ik een normaal hart en in rust heb ik ook een normale hartslag (dus niet laag), dus de hart kenmerken bij duursport zoals u die noemt heb ik niet. Bij mij is het in ieder geval heel opvallend dat ik altijd ‘s- avonds of ’s-nachts AF krijg en dat daar altijd een avondje sporten aan vooraf ging.

Ik begrijp dat ik met een gevarieerd trainingsprogramma en tambocor (die slik ik toevallig) die vagotonus naar beneden kan brengen. Zijn er nog meer manieren? (Vraag 2). Ik begrijp als sporter wel dat een gevarieerd programma beter is dan elke keer “ hetzelfde rondje”. Maar ik begrijp niet waarom en wat een eentonig programma fysiek doet met hart en de vagotonus negatief beïnvloedt (vraag 3).

Op uw vraag of ik voor ‘een lifestyle advies duursport’ zou willen betalen is mijn antwoord volmondig JA. Ik zou in de ontwikkeling misschien ook wel in actieve willen bijdragen. Te meer ik toch het idee heb dat er relatie is tussen wijze van leven (rust na sport) en AF. Ik kan overigens hierover ook adviesvragen aan mijn sportarts met wie ik vroeger regelmatig contact had.

Wel blijf ik van mening dat het echte probleem bij de longvenen zit en dat bovengenoemde activiteiten de trigger is. Is dit uw mening ook? (Vraag 4).

15:21 07/06/2015

Jeanne van Scheveningen

Dag Dr. Dekker,

Uw bevlogenheid ontroert me. Wat bijzonder dat u, en ook de andere initiatiefnemers van Hartvolgers, na een drukke werkdag nog achter de computer kruipen om - opnieuw - vragen van patiënten te gaan beantwoorden.
Maar u stelt patiënten zelf ook vragen, zoals hierboven.
Ik lees al lange tijd mee en heb tot nu toe zeer geaarzeld om een reactie te geven.
Maar wat u hierboven schrijft is zó herkenbaar voor mij, dat ik u mijn verhaal niet wil onthouden.

Een leven lang problemen in een paar regels om u wat achtergrondinformatie te bieden.
Wat is er veel veranderd sinds 1985, toen ikzelf voor het eerst geconfronteerd werd met (wat nu, 30 jaar later, blijkt te zijn) AVNRT.
Als 20-jarige heb ik vooral meegemaakt niet-geloofd, en ook wel een beetje belachelijk gemaakt te worden. Hartklachten waren destijds voorbehouden aan 60plussers, voor de 20-jarigen werd het afgedaan als “stress”.
Er was nergens informatie te vinden. Als je er al naar zocht was het meteen verdacht en werd je al gauw gezien als hypochonder, als iemand die zich alleen maar bezighoudt met ziekte.

Ik heb desondanks in mijn leven bijna alles kunnen doen en realiseren wat ik wilde. Het was echt lastig, met een hart dat altijd op de loer lag om dingen in de war te schoppen maar op een gegeven moment vond ik daar ook wel een modus in.

Bijna 30 jaar later, op 51-jarige leeftijd, is bij mij de diagnose gesteld. Stomtoevallig.
De ablatie was één dag in het ziekenhuis (Enschede) en sindsdien is mijn leven zó veranderd. Alleen het feit al dat je het vertrouwen in je lichaam terug hebt, is onbeschrijfelijk, en onbetaalbaar. Nooit meer rekening hoeven houden met een hart dat dingen in de war zou schoppen. Thuis op de bank is het allemaal niet zo'n probleem, maar op je werk is dat natuurlijk veel moeilijker. Als u aan het opereren bent zou u ook niet graag overvallen worden door een hartslag van 220!

Na de ablatie waren de snelle ritmes voorgoed verleden tijd, maar is mijn hart met overslagen een tijd zeer onrustig geweest.
Op de vervelendste momenten soms 18 keer per minuut. Kon allemaal geen kwaad, volgens mijn elektrofysioloog.
Ongeveer een half jaar na mijn ablatie ben ik lid geworden van een sportschool, voor het eerst van mijn leven, omdat ik nu niet meer bang was om snelle ritmes uit te lokken.
Het sporten heeft de overslagen vrijwel totaal doen verdwijnen. Van 18 keer per minuut naar plusminus 1 in de week.
Ik herken totaal wat u hierboven schrijft, namelijk dat het sporten ritmestoornissen doet verdwijnen. Als ik op vakantie in het buitenland drie weken niet sport, komen ze terug.
Span ik me drie keer per week flink in op de sportschool, dan heb ik nergens last van.

Ik ben weliswaar geen duursporter, en heb geen boezemfibrilleren, maar ik ben wel een sporter die groot effect ervaart op het optreden van veel overslagen.
Als ik jullie zou kunnen helpen met jullie onderzoek dan doe ik dat graag.
Ook ben ik bereid en in staat om te betalen voor een life-style advies, waar ik eveneens graag aan meewerk.
Ik vind het helemaal geen brutale vraag, maar een oprecht zoeken om het leven van heel erg veel mensen heel erg veel dragelijker te maken.

Vriendelijke groet,

Jeanne van Scheveningen

16:40 07/06/2015

Lukas Dekker

Vagotonus is inderdaad een lastig begrip; er worden boeken over geschreven, maar ik zal het proberen kort te houden. Het lichaam kent een gebalanceerd systeem om zaken als hartslag, ademhaling, huiddoorbleoding, spijsvertering te regelen; dit verloopt via de onderlinge verhouding tusse sympaticus (=stress/ sport/actie) en parasympaticus (=vagus; rust, verteren, slaap, groeien). Als beide hoog zijn is netto effect dus grofweg hetzelfde als wanneer beide laag zijn. Een vagotonus kun je dus niet altijd makkelijk zien, maar lage hartslag is wel vrij karakteristiek. Karakteristiek is dat na sporten de vagus overheerst. Dat komt omdat tijdens sporten de sympaticus eerst stijgt, maar reflectoir de parasympaticus ook stijgt, wat vervolgens, na stoppen van sporten kan aanhouden, als de sympaticus alweer gedaald is.
Ik ken geen andere manieren om de vagotonus te controleren.Ook kan ik u niet verklaren waarom een eentonig trainingsschema die vagotonus meer laat stijgen dan een gevarieerd schema. Ik weet wel dat dat vaak zo is.
Ik ben het volledig met u eens dat die vagotonus niet meer dan een trigger is. Boezemfibrilleren ontstaat inderdaad in de long-aderen, en niet in de vagus. Er zijn ook andere triggers voor boezemfibrilleren, die niets met de vagus te maken hebben. Er bestaat ook een vorm van boezemfibrilleren die juist bij stress op treedt, dus helemaal aan de andere kant van het spectrum. Kortom, we begrijpen nog heel veel niet. gelukkig realiseert u zich dat het willen beheersen van die triggers niet de oplossing is; het kan hooguit leiden tot iets minder vaak voorkomen van AF. U zult er gevoelig voor blijven.

14:52 08/06/2015

Lukas Dekker

Dank voor uw stimulerende verhaal over de ablatie van AVNRT en over uw gevoel bij sporten. Ik hoop dat veel mensen her wat aan hebben.
Ritmestoornissen kuinnen inderdaad miskend worden bij jonge mensen. Ik ken een paar gevallen van mensen die jaren voor paniek-aanvallen werden behandeld, maar ook een AVNRT hadden! Pas op! Niet iedereen met paniek-aanvallen heeft natuurlijk een ritmestoornis.

14:56 08/06/2015

  • meer