Cholesterol algemeen

Terug

Cholesterol algemeen

3) CHOLESTEROL

Goed en slecht cholesterol?
(Bron: Hartstichting; https://www.hartstichting.nl/downloads/brochure-hoog-cholesterol)
Uw lichaam heeft cholesterol nodig om goed te kunnen functioneren. Maar als u een verhoogd cholesterolgehalte in uw bloed heeft, is het belangrijk om dit omlaag te brengen. Want een hoog cholesterolgehalte vergroot de kans op hart- en vaatziekten. Uw arts kijkt niet alleen naar het cholesterolgehalte, maar ook of u rookt of andere risicofactoren heeft, zoals hoge bloeddruk of diabetes. 

Cholesterol is een vetachtige stof die in ons lichaam voorkomt in kleine bolletjes. Het lichaam gebruikt cholesterol als bouwstof voor lichaamscellen en hormonen. U heeft cholesterol dus nodig om goed te functioneren. Het meeste cholesterol maakt uw lichaam zelf aan, in de lever. Een klein gedeelte komt rechtstreeks uit uw voeding. Normaal gesproken maakt het lichaam precies genoeg cholesterol aan om goed te kunnen functioneren. Een teveel aan deze stof is echter schadelijk. 

Om de kleine bolletjes cholesterol zit een laagje eiwit, dat ervoor zorgt dat het cholesterol door het bloed vervoerd kan worden. De twee belangrijkste eiwitcholesteroldeeltjes zijn LDL en HDL. Die termen heeft u misschien al bij de huisarts gehoord. LDL wordt ‘slecht cholesterol’ genoemd en HDL ‘goed cholesterol’. LDL vervoert namelijk het cholesterol naar verschillende delen van het lichaam. Onderweg kan het overtollige cholesterol zich makkelijk in slagaderwanden nestelen en daardoor een vernauwing veroorzaken. HDL vervoert het teveel aan cholesterol juist af naar de lever. De lever zorgt er vervolgens voor dat het cholesterol uw lichaam verlaat via de ontlasting.

Hoog cholesterol
(Bron: Hartstichting; https://www.hartstichting.nl/risicofactoren/hoog-cholesterol)
Een hoog cholesterolgehalte is een risicofactor. Een lager cholesterolgehalte vermindert de kans op hart- en vaatziekten. Gezond leven is de eerste stap.
In uw dagelijks leven merkt u helemaal niets van een hoog cholesterolgehalte. Maar een verhoogd cholesterolgehalte kan leiden tot slagaderverkalking (atherosclerose).
Toch is cholesterol niet alleen maar slecht. Sterker nog: zonder cholesterol kunnen we niet leven. Het is een bouwstof voor cellen en hormonen.

LDL en HDL
(Bron: Wikipedia; https://nl.wikipedia.org/wiki/cholesterol-22januari2016
Cholesterol is nodig voor de opbouw van celwanden, de vorming van steroïdhormonen (o.a. aldosteron, cortisol, progesteron, oestrogeen, testosteron), vitamine D en galzuren. De belangrijkste bron is de endogene cholesterolproductie in de lever. Deze productie is voornamelijk genetisch bepaald. Van het cholesterolgehalte in het bloed is circa 30% afkomstig uit de voeding.
Het totaal-cholesterol bestaat voor 65-75% uit LDLcholesterol, circa 20% uit HDL-cholesterol en uit kleine hoeveelheden VLDL*, chylomicronen (het grootste lipoproteïne) en remnants (rest). 


*VLDL= Very-low-density-lipoproteïnen zijn deeltjes die triacylglycerolen, die door de lever zijn opgenomen, samen met cholesterol naar de weefsels transporteren. De weefsels slaan deze triacylglycerolen op als energiebron.

LDL-cholesterol = cholesterol in low-density lipoproteïne. LDL-cholesterol verzorgt het cholesteroltransport naar de weefsels en is zeer atherogeen.
HDL-cholesterol = cholesterol in high-density lipoproteïne. HDL-cholesterol voert overtollig cholesterol uit de perifere weefsels af naar de lever. Daardoor beschermen high-density lipoproteïnen tegen atherosclerose.

Naast verschillende risicofactoren is het belangrijk om een gezond lipidenprofiel (totaal cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol en triglyceriden). Bij hoge LDL-waarden wordt meer cholesterol afgezet in de vaatwand en wordt het risico op hart- en vaataandoeningen hoger.

Cholesterol meten is weten

Wanneer is uw cholesterolgehalte te hoog?
(Bron: Hartstichting; https://www.hartstichting.nl/downloads/brochure-hoog-cholesterol)
Uw arts meet uw cholesterolgehalte met een bloedonderzoek. Soms wordt u daarvoor eerst naar een laboratorium verwezen, bijvoorbeeld in het ziekenhuis. De uitslag wordt uitgedrukt in millimol per liter (mmol/l). Meestal krijgt u twee bloedonderzoeken, want een hoge waarde kan een uitschieter zijn. Bij een waarde hoger dan 5,0 mmol/l is er sprake van een verhoogd cholesterolgehalte .

Uw arts kijkt niet alleen naar het totale cholesterolgehalte. Het HDL- en LDL-gehalte en het triglyceriden gehalte worden bij een uitgebreide cholesteroltest ook gemeten.

Wanneer is uw cholesterolgehalte te hoog?

Totaal cholesterolgehalte (mmol/l) Uitslag
lager dan 5,0 normaal
5,0 - 6,4 licht verhoogd
6,5 - 7,9 verhoogd
hoger dan 8,0 sterk verhoogd

Het gehalte in het bloed Streefwaarde in mmol per liter
LDL-gehalte lager dan of gelijk aan 2,5
HDL-gehalte mannen: hoger dan of gelijk aan 1
vrouwen: hoger dan of gelijk aan 1,2
Triglyceriden lager dan of gelijk aan 1,7


Welk percentage van de patiënten met doorgemaakte Hart- en Vaatziekten binnen een CVRM-zorgprogramma had een LDL-C ≤ 2,5 mmol/l?
(Bron: Gebaseerd op het rapport “Cardiovasculair risicomanagement in Nederland van 2009 tot 2013: the state of the art”: % HVZ-patiënten in CVRM-zorgprogramma bij wie uitkomst indicatoren CVRM zijn vastgelegd in 2013. (totaal aantal patiënten: 97.825)

Welk percentage van de patiënten met doorgemaakte Hart- en Vaatziekten binnen een CVRM-zorgprogramma had een LDL-C ≤ 2,5 mmol/l
In Nederland wordt een streefwaarde van 2,5 mmol/l aangehouden, 52% van de patiënten met doorgemaakte hart- en vaatziekten binnen een CVRM zorgprogramma behaalt niet de streefwaarden.

LDL gehalte

Differentiële diagnose en overleg met huisarts
(Bron NHG; https://www.nhg.org/standaarden/samenvatting/cardiovasculair-risicomanagement
Een verhoogd cholesterol- en/of triglyceridegehalte komt meestal zonder bekende oorzaak voor.

Bij een aantal personen komt het voor in de vorm van een erfelijke ziekte als familiaire hypercholesterolemie (FH) of familiaire gecombineerde hyperlipidemie (FCH).

Verhoogde lipidenwaarden kunnen ook voorkomen secundair aan alcoholmisbruik, diabetes mellitus (DM), hypothyreoïdie, nierziekten als het nefrotisch syndroom, leverziekten als biliaire cirrose en langdurige cholestase, adipositas, anorexia nervosa, jicht en geneesmiddelen.

Overleg met huisarts
• familiaire hypercholesterolemie (FH) en gecombineerde familiaire hyperlipidemie (FCH)
• totaal cholesterol > 8 mmol/l
• ratio totaal cholesterol/HDL-cholesterol > 8
• triglyceriden > 5 mmol/l
• DM type 2 < 18 jaar
• DM type 1
• Bij een sterk belaste familieanamnese met plotse hartdood op jonge leeftijd kan verwijzing naar cardioloog of klinisch geneticus zinvol zijn.